Η επικοινωνία στα ζευγάρια είναι η συχνότερη δυσκολία που αντιμετωπίζουν και για την οποία ζητούν βοήθεια. Όταν η επικοινωνία είναι υγιής, άμεση και ξεκάθαρη, η σχέση έχει ροή, τα συναισθήματα και οι ανάγκες βρίσκουν χώρο και οι δύο σύντροφοι απολαμβάνουν την αίσθηση ασφάλειας. Όταν εμφανίζονται δυσκολίες στην επικοινωνία, η σχέση αρχίζει να φθείρεται.
Υπάρχουν κάποιες «παγίδες» στις οποίες είναι εύκολο να πέσουν οι σύντροφοι και να επηρεαστεί η μεταξύ τους επικοινωνία. Πολλά ζευγάρια δεν εκφράζουν τα συναισθήματα ή τις ανάγκες τους, θεωρώντας πως ο άλλος «θα έπρεπε να ξέρει» ή «θα το καταλάβει μόνος/η του/της επειδή με ξέρει». Αυτό συχνά οδηγεί σε έντονη απογοήτευση, καθώς κάτι τέτοιο δεν είναι ρεαλιστικό. Όταν η επικοινωνία γίνεται πιο άμεση και οι ανάγκες εκφράζονται, οι σύντροφοι αποκτούν κοινούς και ξεκάθαρους στόχους μέσα στη σχέση.
Η χρήση χαρακτηρισμών ή η υποτίμηση του συναισθήματος κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης μπορεί εύκολα να τη μετατρέψει σε μια «μάχη για επιβίωση». Όταν ένας σύντροφος δέχεται επίθεση ή χαρακτηρισμούς, ενεργοποιείται άμεσα η άμυνα. Η ουσιαστική επικοινωνία διακόπτεται και τη θέση της παίρνει η σύγκρουση.
Ένα ακόμη σημαντικό εμπόδιο είναι η φυσική παρουσία χωρίς ουσιαστική συναισθηματική σύνδεση. Όταν το ζευγάρι περνά χρόνο μαζί αλλά είναι απορροφημένο σε οθόνες, χωρίς πραγματική επικοινωνία, δημιουργείται απόσταση και απομόνωση. Αντίθετα, η συζήτηση χωρίς περισπασμούς, η ενεργητική ακρόαση και το μοίρασμα χωρίς φόβο επίκρισης ενισχύουν τη βαθιά σύνδεση.
Όταν ο ένας σύντροφος απομακρύνεται, ο εγκέφαλος του άλλου μπορεί να αντιδράσει με το πρωτόγονο άγχος αποχωρισμού. Αυτό συχνά οδηγεί σε πανικό και εντείνει τη σύγκρουση, εγκλωβίζοντας το ζευγάρι σε έναν αρνητικό κύκλο. Ένας πιο ουσιαστικός τρόπος επικοινωνίας σε αυτές τις στιγμές είναι η έκφραση του πραγματικού συναισθήματος.
Όπως αναφέρει και η Sue Johnson:
«Αντί να ρωτήσετε τον σύντροφό σας “Γιατί το έκανες αυτό;”, δοκιμάστε να μοιραστείτε μαζί του “Όταν συμβαίνει αυτό, αρχίζω να νιώθω ότι χάνω τη σύνδεσή μας και αυτό με τρομάζει.”»
Η ειλικρινής έκφραση των συναισθημάτων μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα κατανόησης και να μειώσει την ένταση, επιτρέποντας στη σχέση να εξελιχθεί με περισσότερη ασφάλεια και σύνδεση.
Αβραάμ Ελένη
Ψυχολόγος – Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια
