Το άγχος είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα το οποίο βιώνουμε όλοι μας κυρίως πριν από συγκεκριμένες καταστάσεις (π.χ. πριν το διαγώνισμα, πριν από μια παρουσίαση) και είναι αναμενόμενο. Όταν όμως το άγχος αρχίζει και καταλαμβάνει μεγαλύτερο χώρο στη σκέψη και στην καθημερινότητά μας, παύει να είναι βοηθητικό. Στο έντονο και διαρκές άγχος πρέπει να δοθεί περαιτέρω προσοχή και διερεύνηση.
Συγκεκριμένα στην παιδική ηλικία, το άγχος γίνεται αντιληπτό συνήθως μέσα από τις συμπεριφορές των παιδιών. Συνήθως «μιλά» το σώμα και τα παιδιά συχνά παραπονιούνται για σωματικές ενοχλήσεις. Σε πρώτο στάδιο, τα παιδιά αναφέρουν:
- Πονοκεφάλους, πονόκοιλο και γενικές σωματικές ενοχλήσεις
- Παρατηρείται δυσκολία στον ύπνο, συχνά τα παιδιά χρειάζονται την παρουσία κάποιου γονέα για να κοιμηθούν
- Αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού, συχνά ξεσπάσματα θυμού χωρίς εμφανή λόγο, ευερεθιστότητα και ευσυγκινησία
- Έντονη ανησυχία όταν το παιδί αποχωρίζεται τους γονείς του
- Φόβος μην πάθει κάτι το ίδιο ή οι γονείς του
- Μειωμένη όρεξη για δραστηριότητες που πριν του άρεσαν
- Παρατηρείται περισσότερες στιγμές το παιδί πιο ήσυχο και σκεπτικό
Στις περιπτώσεις που παρατηρηθούν κάποιες από τις παραπάνω συμπεριφορές, εξετάζουμε γεγονότα που μπορεί να συνέβαλαν σε αυτό. Κάθε παιδί είναι διαφορετικό και επηρεάζεται σε διαφορετικό βαθμό από τα γεγονότα. Συνήθως τα παιδιά αγχώνονται σε περιπτώσεις διαζυγίου των γονιών τους, μετακόμισης, αλλαγής σχολείου, γέννηση νέου μέλους, θανάτου κάποιου οικείου προσώπου, θάνατο κατοικίδιου κλπ. Επίσης, σε αρκετές περιπτώσεις και η πίεση από το σχολείο ή η πίεση απόδοσης από τους γονείς μπορεί να επηρεάσει τα παιδιά. Οι γονείς γνωρίζουν τα παιδιά τους καλύτερα από τον καθένα και είναι οι πρώτοι που παρατηρούν τις αλλαγές στη συμπεριφορά τους.
Επιπλέον, οι γονείς αποτελούν σημαντικό πρότυπο στη ζωή των παιδιών. Τα παιδιά τείνουν να μιμούνται συμπεριφορές και αντιδράσεις των γονιών τους. Όταν ένα παιδί βλέπει τον γονιό του έντονα αγχωμένο, υπάρχουν πολλές πιθανότητες να εσωτερικεύσει την εικόνα αυτή και να παρουσιάσει αντίστοιχες συμπεριφορές.
Πώς μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου όταν το βλέπω ανήσυχο και αγχωμένο;
- Αρκετά ανακουφιστικό είναι να υπάρχει κάποιος γονιός ενεργός ακροατής για το παιδί του και να ακούσει αυτά που αισθάνεται χωρίς να τα μειώσει ή να τα κρίνει. Απαιτείται ισχυρή σχέση εμπιστοσύνης για να μπορεί το παιδί να μοιραστεί αυτά που το ανησυχούν.
- Τα παιδιά (κυρίως μικρότερης ηλικίας) δεν έχουν τις λέξεις να περιγράψουν τα ίδια τι αισθάνονται. Βοηθάει τα παιδιά να δίνουν λέξεις οι γονείς σε αυτά που εκείνα νιώθουν. Με τον τρόπο αυτό αναγνωρίζουν το συναίσθημά τους και δίνουν όνομα σε αυτό.
- Οι τεχνικές χαλάρωσης, τα βιβλία που πραγματεύονται την θεματική του άγχους μπορούν να ανακουφίσουν το παιδί και να του προσφέρουν εφόδια για την μελλοντική διαχείρισή του.
- Το μοίρασμα παρόμοιων εμπειριών των γονιών του, φέρνουν τα παιδιά πιο κοντά και αισθάνονται λιγότερο μόνα. Με τον τρόπο αυτό τα παιδιά βρίσκουν στα πρόσωπα των γονιών τους σημαντικούς συμμάχους που τους ακούνε και τους καταλαβαίνουν.
- Σε περιπτώσεις σημαντικών αλλαγών (π.χ. διαζύγιο, μετακόμιση κλπ) ή πένθους είναι σημαντικό να διατηρείται η ρουτίνα των παιδιών. Αυτό τους προσφέρει ασφάλεια σε μια καθημερινότητα που έχει αλλάξει και μειώνει τον φόβο και την ανησυχία τους.
Αν οι γονείς παρατηρήσουν πως οι συμπεριφορές επιμένουν και δυσκολεύουν τα παιδιά στην λειτουργικότητά τους, είναι χρήσιμο να ζητήσουν την βοήθεια ειδικού παιδοψυχολόγου προκειμένου να βοηθήσει το παιδί να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του και να δώσει πολύτιμες συμβουλές διαχείρισης και στους ίδιους τους γονείς.
