Ο θυμός είναι ένα έντονο, χρήσιμο και πολύ παρεξηγημένο συναίσθημα το οποίο συναντάμε και παρατηρούμε πολύ νωρίς στις αντιδράσεις των παιδιών — είτε πρόκειται για το σπίτι, το σχολείο, είτε για την παιδική χαρά και το παιχνίδι με τους συνομηλίκους.
Δεν είναι λίγες οι φορές που, μπροστά σε μια έντονη αντίδραση θυμού του παιδιού, οι γονείς ντρέπονται, χάνουν την ψυχραιμία τους και δυσκολεύονται να βρουν τρόπους να το διαχειριστούν.
Ιδιαίτερα βοηθητικό είναι να κατανοήσουμε πως ο θυμός είναι απλά ένας τρόπος επικοινωνίας του παιδιού, το οποίο δεν έχει μάθει ακόμη άλλους τρόπους για να εκφράζει τον θυμό, την απογοήτευση, την κούραση ή το αίσθημα της ζήλιας και της αδικίας.
Οι συχνότεροι λόγοι που μπορεί να θυμώσει ένα παιδί
- Επειδή νιώθει πως οι γύρω του δεν καταλαβαίνουν πώς αισθάνεται
- Επειδή δεν ξέρει πώς αλλιώς να εκφράσει λεκτικά τα όσα νιώθει
- Μετά από μια έντονη ή δύσκολη μέρα
- Όταν συμβαίνουν σημαντικές αλλαγές στην καθημερινότητα ή η οικογένεια διανύει μια μεταβατική περίοδο
- Όταν το παιδί νυστάζει ή πεινάει
- Όταν δεν λαμβάνει την προσοχή την οποία έχει ανάγκη
Οι εκρήξεις θυμού είναι φυσιολογικές
Οι εκρήξεις θυμού είναι φυσιολογικές αντιδράσεις τις οποίες συναντάμε σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Κάθε ηλικία έχει και διαφορετική αντίδραση θυμού.
Τα παιδιά χρειάζονται σταθερούς και υποστηρικτικούς γονείς για να μάθουν να διαχειρίζονται τον θυμό τους και να τον εκφράζουν με πιο βοηθητικό τρόπο — τόσο για τα ίδια όσο και για τους γύρω τους.
Πώς μπορώ να βοηθήσω τα παιδιά μου όταν θυμώνουν;
1. Οι γονείς αποτελούν πρότυπο
Οι γονείς αποτελούν ισχυρό πρότυπο για τα παιδιά τους, όπως και οι αντιδράσεις τους.
Όταν οι γονείς μένουν ήρεμοι και δεν φωνάζουν, διδάσκουν στο παιδί πως ο θυμός μπορεί να χωρέσει, να εκφραστεί και να κατανοηθεί χωρίς να γίνει επικίνδυνος.
Είναι χρήσιμο να αποφεύγονται οι φωνές, ώστε τα παιδιά να μη μάθουν πως ο θυμός αντιμετωπίζεται με περισσότερο θυμό.
2. Δώσε λόγια στο συναίσθημα
Όταν δίνουμε λόγια σε ένα συναίσθημα, αμέσως το κατανοούμε καλύτερα.
Η κατανόηση του συναισθήματος από τη μεριά των γονιών μπορεί να έρθει μέσα από απλές φράσεις όπως:
- «Βλέπω πως είσαι θυμωμένος»
- «Καταλαβαίνω πως αυτό που έγινε σου φάνηκε άδικο, γι’ αυτό και αντιδράς έτσι»
Με αυτόν τον τρόπο, δίνεται χώρος στο συναίσθημα και ο γονιός δείχνει ενσυναίσθηση στο παιδί. Του δίνει τον χώρο να εκφραστεί και να ηρεμήσει.
3. Συζήτηση μετά την κρίση
Όταν η κρίση περάσει, μπορούν οι γονείς να συζητήσουν με το παιδί γι’ αυτό που έγινε:
«Τι ένιωσες πριν; Θέλεις να σκεφτούμε μαζί τι θα μπορούσες να κάνεις την επόμενη φορά που θα νιώσεις το ίδιο;»
Το παιδί έτσι μαθαίνει να ρυθμίζεται και να αναπτύσσει τρόπους διαχείρισης του θυμού του.
Η εκμάθηση της διαχείρισης του θυμού
Η ικανότητα διαχείρισης του θυμού μαθαίνεται από τους γονείς στα παιδιά μέσα από τη μίμηση, τη συζήτηση και τη μεταξύ τους σχέση.
Τα παιδιά πρέπει να νιώθουν ασφάλεια να εκφράζονται χωρίς να αισθάνονται πως απορρίπτονται, επειδή μια συμπεριφορά τους δεν ήταν απόλυτα σωστή.
Όλα τα συναισθήματα έχουν χώρο να ακουστούν, να γίνουν κατανοητά και να αγκαλιαστούν με αγάπη.
Εξάλλου, ο θυμός πάντα έχει κάτι να μας πει — σε μικρούς και μεγάλους.
Ελένη Αβραάμ
Ψυχολόγος – Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια
Παιδιών, εφήβων, ενηλίκων
