Καλούμαστε πολλές φορές κατά την διάρκεια των συνεδριών μας να απαντήσουμε την ερώτηση αυτή σε γονείς οι οποίοι συχνά δυσκολεύονται με την οριοθέτηση των παιδιών μέσα στις πολλαπλές απαιτήσεις της καθημερινότητας. Πριν προχωρήσουμε στους αποτελεσματικούς τρόπους εφαρμογής των ορίων είναι σημαντικό να καταλάβουμε τι είναι τα όρια και γιατί μας είναι τόσο χρήσιμα.
Τι είναι τα όρια;
Τα όρια αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία για την συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών. Μέσα από τα όρια και την τήρησή τους, χτίζουμε με τα παιδιά μια ισότιμη και ασφαλή σχέση, η οποία στόχο έχει την εμπιστοσύνη και την συναισθηματική εγγύτητα. Επιπλέον, βάζοντας όρια η σχέση οριοθετείται, το παιδί μαθαίνει να αναγνωρίζει τον εαυτό του, τους άλλους και τις συνέπειες των πράξεών του. Τα όρια τίθενται από τους γονείς και έχουν ως στόχο την σταθερότητα και την αγάπη μέσα στην οποία το παιδί μπορεί να κινηθεί με ελευθερία.
Γιατί είναι σημαντικό τα όρια να τηρούνται;
Όταν το παιδί γνωρίζει πως τα όρια τηρούνται από τους γονείς, δημιουργείται μια σχέση εμπιστοσύνης και σταθερότητας στην σχέση γονέα-παιδιού. Το παιδί γνωρίζει πως έχει έναν σταθερό γονέα στο οποίο μπορεί να βασιστεί και να εμπιστευτεί. Αν υπάρχει ασυνέπεια στην οριοθέτηση, το παιδί μπερδεύεται, αισθάνεται ανασφάλεια και πολλές φορές μπορεί να αντιδράσει έντονα με φωνές και θυμό. Η συνέπεια είναι η βάση της εμπιστοσύνης.
Πώς να θέσω τα όρια;
Τα παιδιά μαθαίνουν απ’ τον τρόπο μας και συχνά τον μιμούνται. Είναι πολύ σημαντικό να μιλάμε στα παιδιά μας με κατανόηση και ευγένεια, να σκύβουμε στο ύψος τους και να χρησιμοποιούμε λέξεις αντίστοιχες της ηλικίας τους. Είναι πολύ βοηθητικό να μιλάμε με ήρεμο και σταθερό τόνο φωνής, να εξηγούμε γιατί βάζουμε το κάθε όριο π.χ. «όχι, γιατί σε αγαπώ και θέλω να είσαι ασφαλής» και να δίνουμε το μήνυμα πως ο γονιός είναι παρών και διαθέσιμος να εξηγήσει και να κατανοήσει.
Τα παιδιά κυρίως σε μικρότερες ηλικίες δεν γνωρίζουν πως να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Με την βοήθεια των γονιών τους μπορούν να δώσουν όνομα σε αυτά και να καταλάβουν με τον τρόπο αυτό καλύτερα τον εαυτό τους. Πίσω από κάθε αντίδραση του παιδιού σε ένα όριο, υπάρχει πάντα ένα συναίσθημα. Αν ο γονιός δείξει ενσυναίσθηση και δώσει λέξεις στην αντίδραση του παιδιού θα δηλώσει πως το κάθε συναίσθημα είναι αποδεκτό και το όριο θα παραμείνει π.χ. «καταλαβαίνω πως είσαι στεναχωρημένος που δεν μπορείς να παίξεις άλλο, αλλά όπως έχουμε συμφωνήσει τώρα είναι ώρα για ύπνο».
Φυσικές συνέπειες αντί τιμωρίας
Ως αποτέλεσμα της μη τήρησης του ορίου, η φυσική συνέπεια προτιμάται από την τιμωρία και έτσι το παιδί μαθαίνει να αναλαμβάνει τις ευθύνες του, χωρίς να τιμωρείται. Είναι πιο εύκολα για τα παιδιά να κατανοήσουν το λογικό αποτέλεσμα της πράξης τους.
Η οριοθέτηση είναι πράξη βαθιάς αγάπης και σεβασμού. Τα όρια δεν μειώνουν την αγάπη, αλλά την οριοθετούν με υγιή και ασφαλή τρόπο.
