Ως επαγγελματική εξουθένωση ή κοινώς burn out, ορίζεται η κατάσταση εξάντλησης κατά την οποία ο εργαζόμενος γίνεται κυνικός με την αξία του επαγγέλματός του και αμφίβολος σχετικά με την ικανότητά του να αποδίδει. Συχνά, στην κατάσταση αυτή συμβάλλουν οι αναντιστοιχίες μεταξύ των απαιτήσεων των εργοδοτών και των αναγκών των εργαζομένων, οι οποίες περιλαμβάνουν έλλειψη ελέγχου, ανεπαρκείς ανταμοιβές και απουσία δικαιοσύνης.
Το burn out εντοπίζεται:
- Στις ατομικές συνέπειες των εργαζόμενων
- Στις επαγγελματικές συνέπειες
- Στην ποιότητα των υπηρεσιών
- Στις διαφορές των επιπτώσεων στις γυναίκες και στους άντρες
Συνέπειες της εργασιακής εξουθένωσης
1. Ατομικές επιπτώσεις
Σε ατομικό επίπεδο, έχουν παρατηρηθεί συνέπειες του burn out στην υγεία, τη λειτουργικότητα και την ευεξία του ατόμου. Επιπλέον, παρατηρείται αυξημένο άγχος και πολλές φορές συμπτωματολογία κατάθλιψης. Η επαγγελματική εξουθένωση επηρεάζει και τη γνωστική λειτουργία, κυρίως σε επίπεδο μνήμης. Οι επιπτώσεις συσσωρεύονται και γίνονται όλο και πιο σοβαρές με το πέρασμα του χρόνου.
2. Ψυχική υγεία
Το άγχος και η κατάθλιψη, σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, είναι οι συχνότερες συνέπειες της εργασιακής εξουθένωσης. Οι εργαζόμενοι αναφέρουν χειρότερη υγεία, χρόνια κόπωση, χαμηλότερα επίπεδα γενικής ποιότητας ζωής και επαγγελματικής ποιότητας.
3. Γνωστική λειτουργία
Η επαγγελματική εξουθένωση έχει επιπτώσεις και στη συγκέντρωση. Αναφέρεται ως «παραπλάνηση του μυαλού» και δυσκολία εστίασης της προσοχής σε εργασίες που εκτελούνται. Σημαντικές είναι οι επιπτώσεις στο επίπεδο της βραχύχρονης και μακρόχρονης μνήμης.
4. Burn out = σωρευτική διαδικασία
Με το πέρασμα του χρόνου οι συνέπειες του burn out γίνονται όλο και πιο σοβαρές. Ξεκινά με υψηλά επίπεδα δραστηριότητας, ακολουθεί μείωση παραγωγικότητας και δραστηριότητας, και καταλήγει σε σκέψεις εγκατάλειψης της δουλειάς. Επιπλέον, σοβαρές συνέπειες είναι η κοινωνική και ψυχοσωματική δυσφορία.
5. Ποιότητα υπηρεσιών
Η ποιότητα των υπηρεσιών που προσφέρουν οι εργαζόμενοι μειώνεται σταδιακά όσο αυξάνεται το αίσθημα εξουθένωσης από την εργασία.
6. Αντιμετώπιση γυναικών-αντρών
Οι γυναίκες φαίνεται να είναι πιο επιρρεπείς στην επαγγελματική εξουθένωση λόγω των πολλαπλών ρόλων και υποχρεώσεων που αναλαμβάνουν. Παρ’ όλα αυτά, συγκριτικά με τους άντρες, παραιτούνται πιο εύκολα από την εργασία τους για να εξισορροπήσουν επαγγελματική και προσωπική ζωή. Τέλος, οι γυναίκες συχνότερα ζητούν ψυχολογική υποστήριξη λόγω εργασιακής πίεσης.
Τα 8 στάδια του burn out
- Υπερκινητικότητα: Οι εργαζόμενοι παρουσιάζουν υψηλά επίπεδα δραστηριότητας για να αντιμετωπίσουν τις αυξημένες εργασιακές απαιτήσεις.
- Εξάντληση: Η υπερκινητικότητα μειώνεται και εμφανίζονται πρώτα σημάδια κόπωσης και απώλειας ενέργειας.
- Μειωμένη δραστηριότητα: Μειωμένη ικανότητα και παραγωγικότητα.
- Συναισθηματικές αντιδράσεις: Οι εργαζόμενοι αναφέρουν εμπειρίες άγχους και φόβου.
- Κατανομές: Μειωμένη γνωστική λειτουργία και κίνητρο για επαγγελματική εξέλιξη.
- Υποβάθμιση: Κοινωνική απομόνωση και σωματική απόσυρση.
- Ψυχοσωματικά: Συμπτώματα όπως αϋπνία, πονοκέφαλοι και στομαχικές διαταραχές.
- Απελπισία: Χρόνιες σωματικές διαταραχές και ασθένειες.
